กลไกลการนอนของมนุษย์

วันนี้ elife จะขอเสนอแง่มุมเรื่องการนอนหลับของมนุษย์ครับ และมีประเด็นน่าสนใจสำหรับคนที่ง่วงนอนเวลากลางวันมากๆทั้งที่ไม่ได้ดนอนมาก่อน
การนอนหลับของมนุษย์ถูกควบคุมด้วยกลไกลการนอนหลับในสมองของมนุษย์เอง โดยทราบหรือไม่ว่ากลไกลนี้มีความน่าสนใจอยู่พอสมควร กลไกลการนอนของมนุษย์ถูกแบ่งเป็น 2 กระบวนการ คือ Process C (Circadian Rhythm) และ Process S (Sleep Pressure)

Process C (Circadian Rhythm): เป็นกระบวนการทางชีวภาพที่ควบ คุมวงจรการนอนหลับ-ตื่นของร่างกาย ซึ่งได้รับผลกระทบจากแสงสว่างและสิ่งแวดล้อม วงจรนี้จะบอกเวลาที่เหมาะสมสำหรับการตื่นและการนอนหลับ

Process C (Circadian Rhythm) คือวงจรการทำงานของร่างกายที่มีระยะเวลาประมาณ 24 ชั่วโมง ซึ่งควบคุมพฤติกรรมต่าง ๆ เช่น การตื่นนอน การนอนหลับ และการหลั่งฮอร์โมนต่าง

การควบคุมโดยแสง: Process C ได้รับผลกระทบจากแสงสว่าง โดยเฉพาะแสงจากดวงอาทิตย์ ซึ่งช่วยกำหนดเวลาในแต่ละวันให้กับร่างกาย ว่าควรจะตื่นหรือควรนอนหลับ
การทำงานร่วมกับ Process S: Process C จะทำงานร่วมกับ Process S (Sleep Pressure) เพื่อควบคุมการนอนหลับของเรา ตัวอย่างเช่น แม้ว่าเราจะตื่นมานานและมีความกดดันในการนอนหลับสูง แต่ถ้าเป็นช่วงเวลาที่ Process C บอกว่าควรตื่น (เช่น กลางวัน) เราอาจจะยังไม่รู้สึกง่วง
ฮอร์โมนและวงจรการนอนหลับ: Process C ยังเกี่ยวข้องกับการหลั่งฮอร์โมนเช่น เมลาโทนิน ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ช่วยให้เราง่วงนอน และจะเริ่มหลั่งเมื่อเริ่มมืด

Process C เป็นสิ่งที่ช่วยให้ร่างกายของเรามีจังหวะเวลาที่เหมาะสมในการตื่นและนอนหลับ ทำให้เรามีพลังงานและพร้อมสำหรับกิจกรรมต่าง ๆ ในแต่ละวัน

ส่วน Process S (Sleep Pressure): เป็นกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับความต้องการนอนหลับที่สะสมในร่างกาย เมื่อเราตื่นนานๆ ความกดดันนี้จะเพิ่มขึ้น ทำให้เราง่วงนอนมากขึ้น ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทำให้เราต้องการนอนหลับหลังจากตื่นนาน

Process S (Sleep Pressure) หรือที่เรียกว่าความกดดันในการนอนหลับ เป็นกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับความต้องการนอนหลับที่สะสมในร่างกายของเรา โดยมีรายละเอียดดังนี้:

การสะสมของ Sleep Pressure: เมื่อเราตื่นนานๆ ร่างกายของเราจะเริ่มสะสมความต้องการนอนหลับ หรือที่เรียกว่า “sleep pressure” ความกดดันนี้จะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตามเวลาที่เราตื่น
การทำงานของ Adenosine: หนึ่งในสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับ Process S คือ Adenosine ซึ่งเป็นสารที่สะสมในสมองเมื่อเราตื่น และเมื่อระดับของ Adenosine สูงขึ้น จะทำให้เรารู้สึกง่วงนอน
การลดลงของ Sleep Pressure: เมื่อเรานอนหลับ ความกดดันในการนอนหลับนี้จะลดลง ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทำให้เราตื่นมาในเช้าวันใหม่

Process S เป็นสิ่งที่สำคัญเพราะมันช่วยบอกให้ร่างกายรู้ว่าเมื่อไหร่ควรจะนอนหลับเพื่อฟื้นฟูพลังงาน

ทั้งสองกระบวนการนี้ทำงานร่วมกันเพื่อควบคุมการนอนหลับของเรา ถ้า Process S สูงและ Process C อยู่ในช่วงเวลาที่เหมาะสม (เช่น กลางคืน) จะทำให้เราง่วงนอนและต้องการนอนหลับ ซึ่งถ้าหากใครมีอาการง่วงนอนมากๆในช่วงเวลาที่ไม่ควรจะง่วงนอนมากเป็นประจำ ทั้งที่ไม่ได้อดนอนมากก่อน อาจจะประเมินตนเองเบื้องต้นได้ว่าเราอาจจะมีภาวะผิดปกติบางอย่างเกี่ยวกับการนอนของเรา อาจจะลองเข้าปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจการนอนหลับ

ตรวจการนอนหลับ (Sleep Test) บริการตรวจการนอนหลับ Type2 และ 3 ใช้ทางการแพทย์และขอใบรับรองแพทย์ได้ โดยเครื่องที่ผ่านการรับรองจาก FDA สหรัฐอเมริการ และ ผ่านอย. ไทย สามารถทำที่บ้านของคุณได้ ไม่ต้องห่วงเรื่องนอนไม่หลับถ้าอยู่โรงพยาบาล เพราะทำที่บ้านคุณเตียงนอนที่คุณคุ้นเคย เครื่องวัดจาก ResMed แบรนด์อันดับหนึ่งของโลกเครื่อง Sleep Device มาตรฐานเดียวกับโรงพยาบาลทั่วโลก