Periodic Limb Movement อาการขากระตุกขณะหลับ เมื่อร่างกายไม่ยอมหลับไปพร้อมกับคุณ

คุณเคยสะดุ้งตื่นกลางดึกเพราะรู้สึกเหมือนเพิ่งเตะอะไรบางอย่าง หรือตื่นมาตอนเช้าพร้อมกับอาการเพลียเหมือนไม่ได้นอน ทั้งที่ก็นอนครบ 8 ชั่วโมงไหมครับ? หรือบางทีคนข้างๆ อาจจะบ่นว่าคุณชอบ “เตะ” ถีบ หรือกระตุกขาตลอดทั้งคืน

อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่การละเมอธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณของ Periodic Limb Movement Disorder (PLMD) หรือ ภาวะการเคลื่อนไหวของรยางค์เป็นระยะขณะหลับ ซึ่งเป็นโรคเกี่ยวกับการนอนหลับที่พบได้บ่อยกว่าที่คิด เรามาทำความรู้จักกับโรคนี้กันครับ

Periodic Limb Movement คืออะไร?

Periodic Limb Movement (PLM) คือ อาการที่ขากระตุก (หรือบางครั้งอาจเกิดกับแขน) เป็นจังหวะสม่ำเสมอซ้ำๆ ทุกๆ 20 ถึง 40 วินาทีในขณะที่กำลังนอนหลับ โดยการกระตุกนี้มักจะเป็นการงอนิ้วหัวแม่เท้า, งอข้อเท้า, งอเข่า หรือแม้แต่การสะบัดขา

ข้อแตกต่างที่ควรรู้:

• PLMS (Periodic Limb Movements of Sleep): คือตัว อาการ ขากระตุกขณะหลับ ซึ่งบางคนมีอาการนี้แต่ไม่ได้รู้สึกเดือดร้อนหรือส่งผลต่อคุณภาพชีวิต

• PLMD (Periodic Limb Movement Disorder): คือ โรค ขากระตุกขณะหลับ จะวินิจฉัยก็ต่อเมื่ออาการกระตุกนั้น ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อการนอนหลับ ทำให้ตื่นกลางดึก อ่อนเพลียตอนกลางวัน และไม่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติ

สาเหตุเกิดจากอะไร?

ทางการแพทย์ยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดของการเกิด PLMD ได้ทั้งหมด (เรียกว่า Primary PLMD) แต่เชื่อว่ามีความเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของสารสื่อประสาท “โดปามีน” (Dopamine) ในสมอง ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกาย

นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยและภาวะทางการแพทย์อื่นๆ ที่เป็นสาเหตุร่วม (Secondary PLMD) ได้แก่

• โรคขาอยู่ไม่สุข (Restless Legs Syndrome – RLS) มากกว่า 80% ของคนที่เป็นโรค RLS มักจะมีอาการ PLMD ร่วมด้วยในขณะหลับ

• การขาดธาตุเหล็ก ธาตุเหล็กจำเป็นต่อการสร้างโดปามีนในสมอง

• โรคประจำตัว เช่น โรคไตวายเรื้อรัง, โรคเบาหวาน, หรือภาวะไขสันหลังบาดเจ็บ

• ยาบางชนิด ยาแก้ซึมเศร้าบางกลุ่ม, ยาแก้แพ้ (Antihistamines) ที่มีฤทธิ์ง่วงนอน, หรือยาแก้อาเจียน สามารถทำให้อาการกระตุกแย่ลงได้

• ไลฟ์สไตล์ การดื่มคาเฟอีน (ชา กาแฟ น้ำอัดลม) ปริมาณมาก, การดื่มแอลกอฮอล์ และความเครียดสะสม

ส่งผลเสียอย่างไรต่อร่างกาย?

แม้ว่าอาการขากระตุกจะไม่ใช่อันตรายถึงชีวิต แต่การที่ร่างกายกระตุกต่อเนื่องเป็นร้อยๆ ครั้งต่อคืน ส่งผลเสียในระยะยาวอย่างคาดไม่ถึง

• คุณภาพการนอนพังทลาย แม้คุณอาจจะไม่รู้ตัวว่าตื่น แต่อาการกระตุกจะกระตุ้นให้สมองตื่นตัวสั้นๆ (Micro-arousals) ทำให้ร่างกายไม่ได้เข้าสู่ช่วงหลับลึก (Deep Sleep) ซึ่งเป็นช่วงที่ร่างกายซ่อมแซมตัวเอง

• อ่อนเพลียเรื้อรังตอนกลางวัน ตื่นมาไม่สดชื่น ง่วงนอนกลางวัน สมองเบลอ (Brain Fog) สมาธิสั้นลง และประสิทธิภาพในการทำงานลดลง

• อารมณ์แปรปรวน การอดนอนเรื้อรังเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคซึมเศร้า ความวิตก

• กังวล และอารมณ์ฉุนเฉียวง่าย

• กระทบความสัมพันธ์ คนที่นอนข้างๆ อาจต้องพลอยตื่นกลางดึกเพราะโดนเตะ ทำให้คู่รักหลายคู่ต้องแยกเตียงกันนอน

• ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด การตื่นตัวของสมองบ่อยๆ ขณะหลับ ทำให้ความดันโลหิตและอัตราการเต้นของหัวใจพุ่งสูงขึ้นในตอนกลางคืน

แนวทางการรักษาทำอย่างไร?

หากสงสัยว่าตัวเองเป็น PLMD ขั้นตอนแรกคือการไปพบแพทย์เฉพาะทางด้านการนอนหลับ (Sleep Specialist) เพื่อทำ การตรวจการนอนหลับ (Polysomnography หรือ Sleep Test) เพื่อนับจำนวนครั้งของการกระตุกและแยกแยะจากโรคอื่นๆ เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea)

ตรวจการนอนหลับ (Sleep Test)

เรามีบริการตรวจการนอนหลับ Type2 และ Type3 ใช้ทางการแพทย์ และขอรับใบรับรองแพทย์ได้ โดยเครื่องที่ใช้ผ่านการรับรองจาก FDA ของสหรัฐอเมริกา และผ่าน อย. ของไทย สามารถทำที่บ้านของคุณได้ ไม่ต้องห่วงเรื่องนอนไม่หลับถ้าอยู่โรงพยาบาล เพราะทำที่บ้านคุณเตียงนอนที่คุณคุ้นเคย เครื่องวัดจาก ResMed แบรนด์อันดับหนึ่งของโลกเครื่อง Sleep Device มาตรฐานเดียวกับโรงพยาบาลทั่วโลก

 

เมื่อวินิจฉัยแล้ว แนวทางการรักษาจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลักๆ

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม (Behavioral Changes)

• งดสารกระตุ้น งดกาแฟ ชา น้ำอัดลม และช็อกโกแลต โดยเฉพาะหลังเที่ยงวัน งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่

• สุขอนามัยการนอนที่ดี (Sleep Hygiene) เข้านอนและตื่นนอนให้ตรงเวลาทุกวัน ห้องนอนต้องมืด เงียบ และเย็นสบาย

• การนวดหรือแช่น้ำอุ่น การแช่น้ำอุ่นหรือนวดขาก่อนนอนช่วยให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายลดการกระตุกได้

การรักษาด้วยยา (Medical Treatment)

หากการปรับพฤติกรรมยังไม่ได้ผล แพทย์อาจพิจารณาจ่ายยาตามความเหมาะสม

• อาหารเสริมธาตุเหล็ก ในกรณีที่เจาะเลือดแล้วพบว่าระดับเฟอร์ริติน (Ferritin) หรือตัวเก็บสะสมธาตุเหล็กในร่างกายต่ำ

• ยาในกลุ่ม Dopamine Agonists ยาที่ช่วยเพิ่มการทำงานของโดปามีนในสมอง (เป็นยากลุ่มเดียวกับที่รักษาโรคพาร์กินสัน แต่ใช้ในปริมาณที่น้อยกว่ามาก)

• ยากลุ่ม Anticonvulsants ยาช่วยลดการส่งกระแสประสาทที่ไวเกินไป เช่น Gabapentin

• ยานอนหลับกลุ่ม Benzodiazepines ช่วยให้หลับลึกขึ้นและลดการตื่นจากการกระตุก (มักใช้ในระยะสั้น)

 

“อาการขากระตุกขณะหลับ (PLMD) ไม่ใช่เรื่องที่ควรละเลย เพราะการนอนหลับที่ดีคือรากฐานของสุขภาพกายและใจที่แข็งแรง หากคุณหรือคนข้างกายสังเกตเห็นอาการกระตุกบ่อยๆ ร่วมกับมีอาการเพลียแดดเพลียลมในตอนกลางวัน การไปพบแพทย์เพื่อทำ Sleep Test จะช่วยให้คุณได้ค่ำคืนที่สงบสุขและสุขภาพที่ดีกลับคืนมาครับ”

เครื่องอัดอากาศแรงดันบวก (CPAP)

CPAP หรือเครื่องอัดอากาศแรงดันบวก ช่วยรักษาอาการหยุดหายใจขณะหลับ Sleep Apnea, นอนกรน ลดอาการอ่อนเพลียระหว่างวันเพราะนอนไม่พอ อาการหยุดหายใจ นอนกรน ส่งผลร้ายในระยะยาวกับผู้ป่วย ทำให้ปริมาณออกซิเจนในเลือดต่ำ ความดันโลหิตสูง มีความเสี่ยงสูงทำให้เกิดโรคหัวใจ โรคทางสมอง เส้นเลือดในสมองแตก เครื่อง CPAP ช่วยลดการปิดกั้นในระบบทางเดินหายใจขณะหลับ ลดอาการกรน และภาวะการหยุดหายใจระหว่างหลับ (OSA)

Gallery

---

รีวิวลูกค้า

---

Hightlight

---

บทความที่เกี่ยวข้อง