ฟันกับโรคหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) เกี่ยวข้องกันอย่างไร

หลายคนอาจไม่เคยคิดว่า “ฟัน” และ “โครงสร้างช่องปาก” จะมีส่วนเกี่ยวข้องกับโรคหยุดหายใจขณะหลับ แต่ในความเป็นจริงแล้ว ทันตกรรมมีบทบาทสำคัญทั้งในแง่ สาเหตุ การวินิจฉัย และการรักษา โรคนี้โดยตรง

โรคหยุดหายใจขณะหลับคืออะไร

โรคหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) คือภาวะที่ทางเดินหายใจ ตีบหรือปิดซ้ำ ๆ ระหว่างนอนหลับ ทำให้การหายใจหยุดเป็นช่วง ๆ ส่งผลให้ร่างกายขาดออกซิเจน นอนหลับไม่ลึก และเสี่ยงต่อโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน และอ่อนเพลียเรื้อรัง

ฟันและโครงสร้างช่องปากเกี่ยวข้องอย่างไร

1. ตำแหน่งฟันและขากรรไกร

• ขากรรไกรล่างเล็กหรือถอยหลัง (Retrognathia)
• ฟันเรียงแน่น ทำให้ช่องปากแคบ
• โครงหน้าสั้นหรือคางเล็ก

โครงสร้างเหล่านี้ทำให้ ลิ้นและเนื้อเยื่ออ่อนในคอมีพื้นที่น้อย เมื่อหลับ กล้ามเนื้อคลายตัว ทางเดินหายใจจึงถูกปิดได้ง่าย

2. ลิ้นมีขนาดใหญ่เมื่อเทียบกับช่องปาก

ผู้ที่มีช่องปากแคบจากโครงสร้างฟันและขากรรไกร ลิ้นจะถูกดันไปด้านหลังได้ง่าย โดยเฉพาะเวลานอนหงาย ส่งผลให้เกิดการอุดกั้นทางเดินหายใจ

3. การสบฟันผิดปกติ (Malocclusion)

การสบฟันที่ผิดปกติ เช่น ฟันยื่น ฟันสบลึก หรือฟันล่างถอย อาจส่งผลต่อ ตำแหน่งของขากรรไกรและลิ้น ทำให้เสี่ยงต่อการเกิด Sleep Apnea มากขึ้น

4. การนอนกัดฟัน (Bruxism)

ผู้ป่วย Sleep Apnea จำนวนมากมีอาการ นอนกัดฟัน ร่วมด้วย ซึ่งเชื่อว่าเป็นการตอบสนองของร่างกายเพื่อเปิดทางเดินหายใจ ส่งผลให้ฟันสึก ปวดขากรรไกร และปวดศีรษะในตอนเช้า

ทันตแพทย์ช่วยวินิจฉัย Sleep Apnea ได้อย่างไร

ทันตแพทย์สามารถสังเกตสัญญาณเตือน เช่น

• ฟันสึกผิดปกติ
• ลิ้นมีรอยฟัน (Scalloped tongue)
• เพดานอ่อนหย่อน
• ช่องปากแคบ คางถอย

ซึ่งอาจเป็นเบาะแสสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยได้รับการส่งต่อไปตรวจการนอนหลับ (Sleep Test)

การรักษา Sleep Apnea ด้วยอุปกรณ์ทางทันตกรรม

1. เครื่องดันขากรรไกรล่าง (Oral Appliance / MAD)

เป็นอุปกรณ์ใส่ในช่องปากขณะนอนหลับ ทำหน้าที่ ดันขากรรไกรล่างไปด้านหน้า เพื่อเปิดทางเดินหายใจ เหมาะกับผู้ที่เป็น Sleep Apnea ระดับเล็กถึงปานกลาง หรือผู้ที่ไม่สามารถใช้เครื่อง CPAP ได้

2. เฝือกสบฟันเฉพาะทาง

ในบางกรณีสามารถช่วยลดการนอนกัดฟัน และช่วยจัดตำแหน่งขากรรไกรให้เหมาะสมต่อการหายใจ

เปรียบเทียบการรักษา: ฟัน vs CPAP

วิธีรักษา	เหมาะกับใคร	ข้อดี	ข้อจำกัด
Oral Appliance	ระดับเล็ก–กลาง	พกพาง่าย ไม่ใช้ไฟฟ้า	ไม่เหมาะกับเคสรุนแรง
CPAP	ทุกระดับ	มีประสิทธิภาพสูงสุด	ต้องใส่หน้ากากทุกคืน

สรุป

ฟัน ขากรรไกร และโครงสร้างช่องปาก มีความเกี่ยวข้องกับโรคหยุดหายใจขณะหลับอย่างใกล้ชิด ทั้งในด้านสาเหตุ สัญญาณเตือน และแนวทางการรักษา หากคุณมีอาการกรนเสียงดัง ง่วงตอนกลางวัน นอนกัดฟัน หรือปวดขากรรไกรบ่อย ควรปรึกษาทั้งแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการนอนหลับและทันตแพทย์เพื่อการดูแลที่ครอบคลุม

---

สินค้า