ความฝันไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของจินตนาการหรือความเครียดสะสมเท่านั้น แต่ในทางแพทย์ สมองสามารถใช้ความฝันเป็น “สัญญาณเตือนภัยวิกฤต” เมื่อร่างกายกำลังตกอยู่ในภาวะขาดออกซิเจน ภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับจากการอุดกั้น (Obstructive Sleep Apnea OSA) คือภาวะที่ทางเดินหายใจส่วนบนหย่อนตัวลงมาปิดกั้นลมหายใจขณะหลับ ส่งผลให้ระดับออกซิเจนในเลือดลดต่ำลงอย่างรวดเร็ว และกระตุ้นให้เกิดฝันร้ายที่มีรูปแบบเฉพาะเจาะจง

3 รูปแบบฝันร้ายที่เป็นสัญญาณเตือนภาวะ OSA

ฝันว่าสำลักน้ำ จมน้ำ หรือขาดอากาศหายใจ ภาพฝันว่ากำลังว่ายน้ำแล้วดำลงไปลึกจนขึ้นไม่ได้ หรือมีคนมากดหัวลงน้ำ มักตรงกับช่วงเวลาที่ทางเดินหายใจถูกปิดกั้นจริงในโลกแห่งความเป็นจริง

ฝันว่าถูกบีบคอ ถูกฝังทั้งเป็น หรือมีสิ่งของหนักทับอก สมองรับรู้ถึงแรงดันและความอึดอัดทางร่างกาย แล้วแปลงข้อมูลการขาดอากาศเป็นเรื่องราวในฝัน เช่น มีผีอำ ถูกเชือกพันคอ หรือติดอยู่ในพื้นที่แคบที่ไม่มีอากาศ

ฝันว่าวิ่งหนีสุดชีวิตแต่หายใจไม่ออก การฝันว่ากำลังวิ่งหนีภัยพิบัติหรือสัตว์ร้าย แต่กลับรู้สึกเหนื่อยหอบอย่างหนัก ลมหายใจติดขัด จนต้องสะดุ้งตื่นขึ้นมากลางดึกพร้อมอาการหัวใจเต้นเร็ว

กลไกทางแพทย์ ทำไมการขาดอากาศถึงกลายเป็นความฝัน?

ในช่วงการหลับฝัน หรือช่วง REM (Rapid Eye Movement) กล้ามเนื้อทั่วร่างกายจะคลายตัวอย่างสมบูรณ์รวมถึงกล้ามเนื้อในช่องคอ เมื่อเกิดการอุดกั้น ระดับออกซิเจนในเลือดจะลดลง (Hypoxia) ร่วมกับคาร์บอนไดออกไซด์ที่คั่งในร่างกาย สมองส่วนอะมิกดาลา (Amygdala) ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมความกลัวและสัญชาตญาณการอยู่รอดจะถูกกระตุ้นอย่างรุนแรง สมองจึงจำลองภาพสถานการณ์อันน่ากลัวขึ้นมาเพื่อหลั่งฮอร์โมนอะดรีนาลีน กระตุ้นให้ร่างกายตื่นขึ้นมารับอากาศ

สาเหตุของภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับ

โครงสร้างทางกายภาพ โคนลิ้นตก, ลิ้นไก่ยาว, ต่อมทอนซิลโต หรือสรีระคางสั้น

น้ำหนักตัวเกินมาตรฐาน การสะสมของไขมันบริเวณช่องคอขัดขวางการไหลเวียนของลมหายใจ

พฤติกรรมเสี่ยง การดื่มแอลกอฮอล์ การใช้ยาคลายกล้ามเนื้อก่อนนอน หรือการติดนอนหงายการสะสมของไขมันบริเวณช่องคอขัดขวางการไหลเวียนของลมหายใจ

แนวทางการแก้ไขและรักษา

หากพบว่าตนเองหรือคนข้างกายมีอาการฝันร้ายลักษณะนี้บ่อยครั้งร่วมกับการนอนกรน ควรพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการนอนหลับเพื่อทำ Sleep Test (การตรวจวินิจฉัยการนอนหลับ) ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานในการวัดดัชนีการหยุดหายใจ

การรักษามีตั้งแต่การปรับพฤติกรรม เช่น ลดน้ำหนัก เปลี่ยนมานอนตะแคง หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ไปจนถึงการใช้ เครื่องอัดอากาศแรงดันบวก (CPAP) เพื่อเป่าขยายทางเดินหายใจขณะหลับ ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง และคืนการนอนหลับที่ลึกและปลอดภัยโดยไร้ฝันร้ายสั่นประสาทอีกต่อไป