ภาวะแลคติกสูงเฉียบพลัน คืออะไร? เกี่ยวข้องกับการนอนหลับหรือไม่

ภาวะแลคติกสูงเฉียบพลัน (Acute Lactic Acidosis) คือ ภาวะที่ร่างกายมีระดับ กรดแลคติก (Lactic Acid) ในกระแสเลือดสูงเกินปกติอย่างรวดเร็ว จนทำให้เลือดมีความเป็นกรด (Metabolic Acidosis)  ภาวะกรดแลคติกในเลือดสูงเป็นรูปแบบหนึ่งของภาวะกรดเกินในร่างกาย ซึ่งมีลักษณะเฉพาะคือการสะสมของกรดแลคติกในกระแสเลือด ส่งผลให้ค่า pH ในเลือดลดลงต่ำกว่า 7.35 ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อการผลิตกรดแลคติกมีมากกว่าการกำจัดออกไป ซึ่งมักเกิดจากภาวะขาดออกซิเจนในเนื้อเยื่อ ความผิดปกติของอวัยวะ หรือยาและโรคบางชนิด ภาวะนี้สามารถดำเนินไปอย่างรวดเร็วและมักเป็นอันตรายถึงชีวิตหากไม่ได้รับการรักษา

สาเหตุหลักของภาวะแลคติกสูง

มักแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ ตามกลไกการเกิด:

1. กลุ่มที่เกิดจากการขาดออกซิเจน (Type A): เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากเนื้อเยื่อได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ทำให้เซลล์ต้องเปลี่ยนไปใช้วิธีการสร้างพลังงานแบบไม่ใช้เต็มออกซิเจน จนเกิดกรดแลคติกสะสม

   • ภาวะช็อก (Shock): เช่น ช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis), ช็อกจากการเสียเลือดรุนแรง

   • ภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน

   • ภาวะวิกฤตทางระบบหายใจ

2. กลุ่มที่ไม่ได้เกิดจากการขาดออกซิเจนโดยตรง (Type B): เกิดจากปัญหาด้านการเผาผลาญ หรือสารพิษบางอย่าง

   • โรคตับหรือโรคไต: ทำให้อวัยวะเหล่านี้ไม่สามารถกำจัดกรดแลคติกออกจากกระแสเลือดได้ตามปกติ

   • ผลข้างเคียงจากยาหรือสารพิษ: เช่น ยาเบาหวานบางกลุ่ม (Metformin – พบน้อยมากแต่รุนแรงหากใช้ในผู้ที่ไตเสื่อม), การดื่มแอลกอฮอล์อย่างหนัก, หรือสารไซยาไนด์

   • โรคมะเร็งบางชนิด

ซึ่งแอดมินเองก็คือหนึ่งคนที่สงสัยว่ามันเกี่ยวข้องกับการนอนหลับหรือไม่เพราะการนอนอยู่ใกล้ตัวเราเป็นอย่างมาก และจากที่ได้ศึกษาจากวิจัยหลายเล่มทังไทยและต่างประเทศได้พบว่า มีความเกี่ยวข้องกันอย่างมีนัยยะสำคัญ แต่ส่วนใหญ่มักจะเป็น “ผลกระทบทางอ้อม” หรือเป็นอาการที่เกิดจากโรคที่เกี่ยวกับการนอนมากกว่าการนอนหลับปกติ

ภาวะแลคติกสูงเกี่ยวข้องกับการนอนหลับหรือไม่

ภาวะนี้ สามารถเกี่ยวข้องกับปัญหาการนอนหลับได้ในบางกรณี โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะ Obstructive Sleep Apnea (ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ)

ในผู้ที่มีภาวะนี้ ระหว่างการนอนหลับอาจเกิดการหยุดหายใจเป็นช่วง ๆ ทำให้ระดับออกซิเจนในเลือดลดลง เมื่อร่างกายขาดออกซิเจน เซลล์จะผลิตพลังงานแบบไม่ใช้ออกซิเจน ส่งผลให้เกิด การสะสมของกรดแลคติกเพิ่มขึ้น

หากปล่อยไว้นาน อาจส่งผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงคุณภาพการนอนหลับโดยรวม

• กลไก: เมื่อเกิดการหยุดหายใจขณะหลับ ร่างกายจะขาดออกซิเจนเป็นช่วงๆ (Hypoxia)

• ผลที่ตามมา: เมื่อออกซิเจนไม่พอ เซลล์จะเปลี่ยนไปผลิตพลังงานแบบไม่ใช้ออกซิเจน ทำให้เกิด กรดแลคติกสะสม ในเลือดสูงขึ้นในช่วงกลางคืน

• อาการ: ตื่นมาจะรู้สึกเพลียมาก ปวดหัว หรือเหมือนนอนไม่อิ่ม เพราะร่างกายต้องทำงานหนักเพื่อกำจัดกรดเหล่านี้ออกไป

อาการที่ควรสังเกต

เนื่องจากอาการมักไม่จำเพาะเจาะจงในช่วงแรก จึงต้องสังเกตอย่างใกล้ชิด:

• หายใจหอบเหนื่อย: ร่างกายพยายามขับคาร์บอนไดออกไซด์เพื่อลดความเป็นกรดในเลือด

• คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง

• อ่อนเพลียรุนแรง: กล้ามเนื้อไม่มีแรง

• สับสน มึนงง: จนถึงขั้นหมดสติ (หากรุนแรงมาก)

• หัวใจเต้นผิดจังหวะ

สรุป

ภาวะแลคติกสูงเฉียบพลัน คือภาวะที่ระดับกรดแลคติกในเลือดสูงผิดปกติ ซึ่งมักเกิดจากการที่ร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอหรือมีโรคบางอย่างร่วมด้วย นอกจากนี้ในบางกรณีอาจเกี่ยวข้องกับปัญหาการนอนหลับ เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับได้ ดังนั้นการสังเกตอาการและดูแลสุขภาพการนอนหลับจึงเป็นสิ่งสำคัญในการป้องกันปัญหาสุขภาพในระยะยาว

สินค้าแนะนำ